FANDOM



DIATONIKA, CHROMATYKA, ENHARMONIAEdytuj

DIATONIKA I CHROMATYKAEdytuj

Diatonika (gr. diá ‘między’, tónos ‘dźwięk’) – zasada posługiwania się wyłącznie dźwiękami składowymi określonej gamy, czyli tzw. dźwiękami gamowłaściwymi.



Melodię opartą wyłącznie na dźwiękach szeregu diatonicznego określamy jako diatoniczną.



Jeżeli w szeregu diatonicznym podwyższymy lub obniżymy poszczególne stopnie, co nazywamy alteracją, ulegnie on w ten sposób rozszerzeniu.



Podwyższania i obniżania dźwięków dokonujemy za pomocą tzw. znaków chromatycznych.



Chromatyka (gr. chroma ‘barwa, kolor’) – zasada takiego doboru dźwięków, która w melodii (i harmonii) opartej na dźwiękach danej gamy majorowej lub minorowej oprócz dźwięków gamowłaściwych stosuje również ich podwyższenia lub obniżenia.




ZNAKI CHROMATYCZNEEdytuj

KRZYŻYKEdytuj

Krzyżyk – oznacza podwyższenie dźwięku o półton; do nazwy literowej dźwięku dodaje się końcówkę -is.










KRZYŻYK PODWÓJNYEdytuj

Krzyżyk podwójny () – oznacza podwyższenie o 2 półtony, dodaje się do nazwy literowej dźwięku końcówkę -isis.








BEMOLEdytuj

Bemol – oznacza obniżenie dźwięku o półton; do daje się końcówkę -es do nazwy literowej, do samogłoski – tylko -s (es, as). Wyjątkiem jest nazwa obniżonego dźwięku hb (nazwa ta pochodzi od średniowiecznej nazwy stopnia B rotundum).








BEMOL PODWÓJNYEdytuj

Bemol podwójny – oznacza obniżenie dźwięku o 2 półtony; do nazwy literowej dźwięku dodaje się końcówkę -eses (wym. ezes) lub –ses (wyjątek: as).




KASOWNIKEdytuj

Kasownik () – oznacza zniesienie działania krzyżyka lub bemola, zarówno pojedynczego, jak i podwójnego.



Dawniej działanie podwójnego krzyżyka lub bemola kasowano znakiem podwójnego kasownika.




Znak chromatyczny podwyższa lub obniża nie tylko nutę, przed którą jest bezpośrednio umieszczony, ale też wszystkie inne nuty posiadające tę samą wysokość, a następujące po nich w tym samym takcie.



Jeżeli znaki chromatyczne (krzyżyki, bemole) są stałe w jakimś utworze umieszczamy je na początku każdej pięciolinii po znaku klucza. Nazywają się one znakami przykluczowymi.




SPOSOBY ZMIANY ZNAKÓW PRZYKLUCZOWYCHEdytuj

Jeżeli utwór nie posiadał znaków przykluczowych, wprowadza się krzyżyki lub bemole na początku taktu po kresce.



Jeżeli powiększymy liczbę krzyżyków lub bemoli – po podwójnej kresce umieszczamy znaki dla nowej tonacji.



Jeżeli liczba tych samych znaków się zmniejsza, należy zbyteczne znaki po podwójnej kresce skasować kasownikiem i umieścić znaki obowiązujące w dalszym ciągu utworu.



Jeżeli przechodzimy od krzyżyków do bemoli i na odwrót – po podwójnej kresce należy skasować znaki obowiązujące poprzednio i zastosować nowe.



Jeżeli z tonacji krzyżykowych lub bemolowych przechodzi się do tonacji bez znaków przykluczowych – umieszcza się kasowniki po podwójnej kresce.



Podwójnych krzyżyków, podwójnych bemoli i kasowników nie stosuje się jako znaki przykluczowe. W odróżnieniu od znaków przykluczowych znaki umieszczane bezpośrednio przed nutami, o których była mowa poprzednio, nazywają się znakami chromatycznymi przygodnymi.




PISANIE ZNAKÓW CHROMATYCZNYCHEdytuj

W interwałach harmonicznych septymy i większych pisze się jeden pod drugim w linii pionowej.



W interwałach mniejszych od septymy pisze się nie w pionie, lecz skośnie – górny znak bliżej nuty.



Przy umieszczaniu w akordach trzech znaków chromatycznych najbliżej znajduje się znak górny, a najdalej dolny.



Jeżeli przy pisaniu sekundy harmonicznej piszemy dwa znaki chromatyczne, to znak górny znajduje się w bliższej, a dolny w dalszej odległości od nuty.




ENHARMONIAEdytuj

Enharmonia (gr. en ‘wewnątrz’, harmonia ‘zgodność brzmienia’) – właściwość systemu równomiernie temperowanego, która umożliwia zmianę pisowni i nazwy dźwięków bez zmiany ich brzmienia.



Dźwięki o różnej nazwie i pisowni, a tym samym leżące na różnych stopniach, posiadające w systemie temperowanym to samo brzmienie, nazywamy dźwiękami enharmonicznymi lub enharmonicznie równoważnymi.





Enharmonia




PÓŁTON I CAŁY TON DIATONICZNY I CHROMATYCZNYEdytuj

Jeżeli półton tworzą dwa przyległe, tj. obok siebie leżące stopnie półtonu, półton taki nazywa się półtonem diatonicznym.



Półton utworzony przez podwyższenie lub obniżenie tego samego stopnia nazywa się półtonem chromatycznym.



Półton diatoniczny tworzy interwał sekundy małej, a półton chromatyczny – interwał sekundy zwiększonej.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.