FANDOM



METRUM MUZYCZNEEdytuj

DEFINICJA METRUM MUZYCZNEGO. TAKTEdytuj

Metrum (gr. métron ‘miara’) – czynnik porządkujący ugrupowania rytmiczne za pomocą regularnie powtarzających się akcentów metrycznych.



Akcenty metryczne – podkreślają dźwięku o pewnym określonym położeniu w stosunku do dźwięków sąsiednich, są jakby punktem oparcia dla rytmu.



'Takt' – odcinek tekstu muzycznego zawierający ściśle określoną sumę wartości nut i pauz.






Takty oddzielone są od siebie na pięciolinii pionowymi kreskami – kreskami taktowymi.



Takty proste – te, których górna część wyraża się liczbą 2 lub 3.



Takty złożone – te, których górna część jest wielokrotnością lub sumą liczb 2 i 3.



Takty dwójkowe – górna liczba to 2 lub 4.



Takty trójkowe – górna liczba to 3, 6, 9, 12, 18 lub 24.



Takty regularne – liczby dają się bez reszty podzielić przez liczbę 2 lub 3.



Takty nieregularne – liczby nie dają się bez reszty podzielić przez 2 lub 3, np. 5/4, 7/8, 11/8, 13/8, albo jeśli nawet są podzielne, to praktyka muzyczna traktuje je jako nieregularne, np. 15/8.

  • proste dwuczęściowe – 2/1, 2/2, 2/4, 2/8, 2/16
  • proste trzyczęściowe – 3/1, 3/2, 3/4, 3/8, 3/16


Tak 2/2 oznacza się też znakiem przekreślonego C (alle breve).



Takty proste posiadają jeden akcent metryczny.






Podkreślenie to powinno delikatnie, lecz wyraźnie wyróżniać dźwięk akcentowany od sąsiadujących z nim dźwięków nieakcentowanych.




GRUPOWANIE WARTOŚCI RYTMICZNYCH W TAKTACH PROSTYCHEdytuj

Jeżeli takty zawierają wartości równe jednostce miarowej, to jest to rytm głównoczęściowy.



Jeżeli takty zawierają wartości mniejsze od jednostki miarowej, to jest to rytm rozdrobniony.



Jeżeli takty zawierają wartości większe od jednostki miarowej, to jest to rytm rozszerzony.




RYTM GŁÓWNOCZĘŚCIOWYEdytuj

W każdym takcie umieszcza się nutę o wartości równej jednostce miarowej w ilości wskazanej górną liczbą oznaczenia taktowego.




RYTM ROZDROBNIONYEdytuj

Wartości rytmiczne są mniejsze od wartości jednostki miarowej, a więc na każdej części taktu znajduje się więcej niż jedna nuta (2, 3, 4 itd.), np.:






Jeżeli w części taktu znajdują się minimum dwie nuty, to jest to tzw. grupa nut. Pierwsza nuta takiej grupa będzie metrycznie mocna, druga – słaba.






Rozdrobnienie wartości rytmicznych w taktach może nastąpić w ramach poszczególnych części taktu.




RYTM ROZSZERZONYEdytuj

Wartość rytmiczna mocnej części taktu w taktach dwójkowych może powiększyć się o całą wartość następnej, słabej części taktu, a w takcie trójkowym – o wartość następnej słabej lub obu słabych części taktu, np.:






Wartość rytmiczna mocnej części taktu może powiększyć się o połowę wartości następnej – słabej – części taktu, np.:






Jeśli wartość rytmiczna mocnej części taktu powiększa się o ¼ lub o mniej następnej części taktu, można graficznie to przedstawić tylko za pomocą łuku, np.:






Przedłużenie wartości rytmicznej nuty lub pauzy za pomocą kropki może nastąpić tylko gdy znajdują się one w mocnej części taktu lub grupy.



Między nutami o wartości większej należy zostawić szersze odstępy niż między nutami o mniejszej wartości.




NOTACJA MUZYKI WOKALNEJEdytuj

W muzyce wokalnej łączenie nut wspólnym wiązaniem uzależnione jest od tekstu.

Wiąże się nuty należące do tej samej sylaby, o ile na to pozwalają prawidła grupowania.

Nuty nie podlegające wiązaniu ze względu na swą wartość łączymy łukiem.



Tekst słowny przy zapisie dla danego głosu umieszcza się pod pięciolinią.

Przy pisaniu nut dla głosu solowego obowiązują identyczne prawidła jak przy zapisie dla głosu chórowego.




PISOWNIA PLASTYCZNAEdytuj

W wielu wypadkach kompozytor stosuje pisownię odbiegającą od powszechnego sposobu grupowania nut, zwykle celem podkreślenia logiki przebiegu muzycznego, względnie dla wygodniejszej notacji.



Przykłady:

  • G. Verdi, Traviata
  • W.A. Mozart, Don Juan
  • F. Chopin, 5 Preludium
  • F. Chopin, Etiuda E
  • F. Chopin, Preludium C
  • F. Chopin, Etiuda op. 25 nr 3
  • F. Chopin, Etiuda op. 25 nr 4
  • F. Chopin, Etiuda op. 25 nr 12


Preludium C op. 28 nr 1 i Nokturn Fis op. 15 nr 2 przedstawiają w normalnej pisowni przykład bardzo skomplikowany rytmicznie, natomiast plastyka notacji Chopina rozjaśnia i ułatwia czytelność tych kompozycji.




TAKTY ZŁOŻONE REGULARNEEdytuj

Składają się z 2 lub więcej taktów prostych jednego rodzaju ( z samych taktów dwójkowych lub samych trójkowych).



Złożone dwójkowe: 4/16 (2/16 + 2/16); 4/8 (2/8 + 2/8); 4/4 (2/4 + 2/4); 4/2 (2/2 + 2/2)



Wyjątkowo spotykany takt 6/2 (2/2 + 2/2 + 2/2) jest taktem złożonym dwójkowym. Występuje w utworze O północy G. Mahlera.



Złożone trójkowe: 6/16 (3/16 + 3+16); 9/16 (3/16 + 3/16 +3/16); 12/16; 6/8; 9/8; 12/8; 6/4; 9/4; 12/4.



Rzadko spotykane: 18?16; 24/16; 18/16.



Takt 6/4, dzielony na 3 takty dwójkowe, ma już dziś znaczenie tylko historyczne.



W Sonacie op. 111 L. Van Beethovena spotykami w cz. II (Arietta) takt 12/32 obok taktów 6/16 i 9/16.




GRUPOWANIE WARTOŚCI RYTMICZNYCHEdytuj

W TAKTACH ZŁOŻONYCH REGULARNYCH



Reguły grupowania w taktach prostych.



Wszystkie takty złożone regularne dają się wypełnić jedną nutą (pauzą) z kropką lub bez kropki.



Wyjątek: takty, które mają w oznaczeniu górną cyfrę 9.







PRZEKSZTAŁCANIE TAKTÓWEdytuj

W praktyce muzycznej dość często można spotkać rytmiczne przekształcenie melodii.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.