FANDOM


PODSTAWOWE ELEMENTY NOTACJI MUZYCZNEJEdytuj

OKTAWA, NAZWY DŹWIĘKÓW, PIĘCIOLINIA, KLAMRYEdytuj

Myśli muzyczne wyrażamy za pomocą dźwięków, które łączą się w pewne grupy, w coraz to większe elementy, tworząc w końcu całe utwory muzyczne.



W starożytnej Grecji notowano wysokość dźwięku za pomocą odpowiednio ułożonych liter alfabetu. We wczesnym średniowieczu umieszczano nad tekstem bez linii znaki – zwane neumami, stąd pismo to nazywamy pismem neumatycznym. Neumy nie określały początkowo dokładnie ani wysokości dźwięku, ani wartości rytmicznej. Z czasem (VII-IX w.) wprowadzono jedną linię (żółtego koloru), określającą zapisywany na niej dźwięk c1, a potem drugą (czerwoną), określającą dźwięk f (małe), aż wreszcie w XI wieku ustaliły się cztery linie, na których pisano neumy. Czterech linii z udoskonalonym pismem neumatycznym używa się jeszcze dziś w śpiewie liturgicznym (gregoriańskim) kościoła katolickiego.



Dzisiejsza forma pisma nutowego ustaliła się po długiej ewolucji dopiero w XVII wieku. Pismo to doskonali się nadal w związku z wzrastającymi stale możliwościami technicznymi instrumentów muzycznych i nowymi środkami wyrazu artystycznego.




Zbiór dźwięków, jakimi posługujemy się w praktyce muzycznej, nazywamy materiałem muzycznym.




Oktawa – podstawowa jednostka materiału dźwiękowego.




Dźwięki odległe od siebie o oktawę są bardzo podobne, mówimy, że posiadają tę samą jakość brzmieniową.



Oktawa podzielona jest na 12 równych części. Wszystkie dźwięki odległe od siebie o oktawę noszą te same nazwy:

  • literowe: c-d-e-f-g-a-h1,
  • sylabowe: do-re-mi-fa-sol-la-si.


Nazwy literowe znane były już we wczesnym średniowieczu. Nazwy sylabowe ustalił mnich Guido z Arezo2 (XI w.), biorąc pierwsze sylaby z hymnu do świętego Jana:

Ut queant laxis

resonare fioris.

Mira gestorum

famuli tuorum.

Solve polluti

labii reatum

Sancte

Ioannes.



Sylabę si, odpowiadającą dźwiękowi h, której utwór powyższy nie zawiera, wzięto w XVI wieku (Anzelm z Flandrii) z pierwszych liter wyrazów Sancte Ioannes, będących zakończeniem strofy hymnu. W XVII wieku teoretyk G.B. Doni zmienił niewygodne do śpiewania ut na do.




Nuta – umowny znak graficzny wyrażający wysokość dźwięku oraz jego wartość czasową.




Zapisu nutowego dokonujemy na systemie pięcioliniowym, zwanym krótko pięciolinią. Linie liczymy od dołu ku górze.



W miarę potrzeby, gdy do zapisu potrzeba więcej niż jednej pięciolinii, łączy się je wspólną klamrą (akoladą), która może mieć różne kształty.




KLUCZEEdytuj

Nuta napisana na pięciolinii nie określa wysokości dźwięku, póki na jej początku nie zostanie umieszczony klucz.



'Klucz' (muzyczny) – znak, który wyznacza na pięciolinii położenie dźwięku zwanego dźwiękiem kluczowym, a w stosunku do niego wszystkie pozostałe dźwięki.




KLUCZ G – DYSZKANTOWY LUB STAROFRANCUSKIEdytuj

Dziś się go już nie używa.







KLUCZ G – SKRZYPCOWY, WIOLINOWYEdytuj

KLUCZ C – SOPRANOWYEdytuj

KLUCZ C – MEZZOSOPRANOWYEdytuj

KLUCZ C – ALTOWYEdytuj

(dla altówki)







KLUCZ C – TENOROWYEdytuj

(dla wyższych pozycji puzonu, fagotu, wiolonczeli)







KLUCZ F – BARYTONOWYEdytuj

KLUCZ F – BASOWYEdytuj

KLUCZ F – SUBBASOWY (KONTRABASOWY)

















NAZWY OKTAW I PRZENOŚNIK OKTAWOWYEdytuj

OKTAWA SUBKONTRAEdytuj

A2, B2, H2 lub A, B, C




OKTAWA KONTRAEdytuj

np. E1, G1 lub E, G


OKTAWA WIELKAEdytuj

np. E, A




OKTAWA MAŁAEdytuj

np. c, d, e

czasem: c0, d0, e0 ( oktawa zerowa)




OKTAWA RAZKREŚLNAEdytuj

np. c1, d1




OKTAWA DWUKREŚLNAEdytuj

np. c2, d2




OKTAWA TRZYKREŚLNAEdytuj

np. c3, d3




OKTAWA CZTEROKREŚLNAEdytuj

np. c4, d4





OKTAWA PIĘCIOKREŚLNAEdytuj

np. c5, d5



Przy zapisywaniu dźwięków bardzo wysokich lub bardzo niskich zachodzi konieczność użycia dużej ilości linii dodanych (dolnych lub górnych), co jest niewygodne dla notowania i czytania nut. Aby tego uniknąć, posługujemy się umownym znakiem, zwanym przenośnikiem oktawowym, tj. przerywaną linią poziomą, rozpoczynającą się cyfrą 8, umieszczoną nad nutami.



Dla dźwięków niskich pisze się nuty o oktawę wyżej z zastosowaniem takiego samego znaku pod nutami.




Przenośnik oktawowy działa dla danej pięciolinii na całej długości linii przerywanej i jest przeważnie zakończony krótką prostopadłą linią przerywaną.


1 Szereg podstawowy – diatoniczny. 2 Guido d’Arezzo.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.