FANDOM



SYNKOPAEdytuj

Synkopa (gr. synkopé ‘obcięcie’) – zjawisko polegające na przedłużeniu wartości rytmicznej, znajdującej się na słabej części taktu, o wartość znajdującą się już w następnej części taktu lub grupy taktowej.



W taktach dwuczęściowych, posiadających w oznaczeniu taktowym górną cyfrę 2, synkopa może powstać, gdy nastąpi przedłużenie wartości rytmicznej II części taktu o I część następnego taktu.


1







W takcie czteroczęściowym powstaje synkopa, jeżeli przedłużymy wartość rytmiczną:

  • znajdującą się na II części taktu (słabej) o następną, II część taktu (mocną),
  • znajdującą się na IV części taktu (słabej) o następną, I część taktu (mocną), np.:



2a






2b







W taktach trzyczęściowych synkopa powstaje, gdy:

  • przedłużona zostaje wartość rytmiczna o wartość następnej, również słabej części taktu



3











  • przedłużona zostaje wartość rytmiczna znajdująca się na słabej części taktu o następną, mocną część taktu, np.:



4













Synkopa jest zjawiskiem wywołującym zaburzenia w normalnym ruchu rytmicznym.



Akcent rytmiczny – akcent, który otrzymuje dźwięk na słabej części taktu.



Przez synkopę otrzymuje się dodatkowy akcent.



Zjawisko synkopy występuje w muzyce artystycznej dość często. W wielu wypadkach, słuchając samej melodii (np. menuet z Sonaty cis op. 27 nr 2 L. van Beethovena), moglibyśmy dojść do wniosku, że gdy ze względu na regularne występowanie synkop na tych samych częściach taktu nastąpiło przesunięcie akcentów metrycznych.


5a






Zapis tej melodii można przedstawić wtedy tak:


5b







Jednak podkład harmoniczny wyraźnie wskazuje mocne części taktu i usuwa wszelkie wątpliwości.



W pisowni muzycznej synkopa może być wyrażona kilkoma sposobami:

  • przez połączenie dwu nut łukiem,
  • przez umieszczenie na słabej części taktu takiej wartości rytmicznej, która zawiera następną część taktu,
  • przez przedłużenie za pomocą kropki wartości czasowej dźwięku znajdującego się na słabej części taktu na jego następną część.



ZMIANA METRUM I TAKTY NIEREGULARNEEdytuj

Przy zmianie metrum przed nowym oznaczeniem taktowym stawia się przeważnie dwie kreski pionowe. Przy zapisie współczesnych utworów, w których metrum ulega często zmianie, nie stosuje się podwójnych kresek, lecz pojedyncze.



Przykłady:

  • K. Szymanowski, Stabat mater
  • K. Szymanowski, Harnasie
  • P. Hindemith, Życie Marii
  • B. Martinu, pieśni do ludowych tekstów morawskich
  • K. Szymanowski, Słopiewnie
  • K. Szymanowski, Litania do Marii Panny


Zmiana taktów może posiadać cechy stałości – przeplatanie się różnych taktów można oznaczyć przy kluczu.



Przykłady:

  • K. Szymanowski, Etiuda op. 38
  • K. Szymanowski, Nikczemny szpak


Niekiedy przy oznaczeniu taktu nieregularnego podaje się w nawiasach składowe takty proste lub na początku utworu podaje się za pomocą wartości nutowych grupy taktów prostych.



Przykład: N. Rimski-Korsakow, Śnieżka



Takty 5-częściowe składają się z taktów prostych 3+2 lub 2+5.



Przykłady:

  • M. Ravel, Kwartet smyczkowy
  • B. martinu, Etiudy rytmiczne
  • K. Szymanowski, Stabat mater
  • I. Strawiński, Święto wiosny


Takty 7-częściowe mogą posiadać następujące ugrupowania taktów prostych: 2+2+3, 2+3+2, 3+2+2 (albo 3+4).




POLIRYTMIA I POLIMETRIAEdytuj

W utworach o konstrukcji wielogłosowej poszczególne głosy mogą posiadać rytmikę podobną do siebie lub całkowicie inną, odrębną.



Jeżeli każdy z głosów lub niektóre z nich posiadają samodzielną własną rytmikę, to jest zjawisko polirytmii.



Formą zbliżoną do polirytmii jest tzw. rytmika uzupełniająca, która polega na tym, że głosy dopełniają się nawzajem rytmicznie do jednostajnego ruchu.



Jeśli oprócz zróżnicowania rytmicznego głosów posiadają one również zróżnicowanie metryczne, jest to zjawisko polimetrii.



Przykłady:

  • G. Bacewicz, Dzwon i dzwonki – głos solowy 6/8, akompaniament fortepianowy – 4/8
  • F. Chopin, Walc op. 42 (takty 1-10) – prawa ręka 6/8, lewa – ¾
  • W.A. Mozart, Don Juan, akt I, sc. 4 – na scenie 3 orkiestry: 1) menuet 4/3; 2) żywy taniec angielski 2/4; 3) szybki walc 3/8.



PRZEDTAKT. MUZYKA ATAKTOWAEdytuj

Przedtakt – niepełny takt rozpoczynający utwór muzyczny (lub część utworu muzycznego).



Najczęściej myśl muzyczna rozpoczynająca się od przedtaktu kończy się taktem niepełnym. Wtedy ostatni takt zostaje skrócony o wartość rytmiczną odpowiadającą wartości przedtaktu. Muzyka średniowieczna nie posiadała regularnego metrum i nie znała pojęcia taktu. Jest to muzyka ataktowa (m.in. chorał gregoriański). Posiada swój rytm swobodny.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.